CSI Trees - Klimaatbomen met toekomst

Ons stadsklimaat verandert momenteel in een versneld tempo. Opwarming van stedelijke materialen (wegen, gevels en daken) en warmteproductie door menselijke activiteit door bijvoorbeeld verkeer en industrie, zorgen voor invang van warmte gedurende de dag en langdurige uitstraling gedurende de nacht. Als gevolg daarvan is de stralingsbalans van de stad sterk afwijkend in vergelijking met die van het platteland. Daarom is het in de stad steeds warmer dat een grote invloed heeft op ons thermisch comfort en gezondheid. Het vergroenen van de stad is een inmiddels erkende en bewezen methode voor klimaatadaptatie in de stedelijke omgeving. Dit project richt zich in het specifiek op stadsbomen.

Hogere stadstemperaturen in het groeiseizoen van bomen veroorzaken hoge dampdruktekorten (DDD) in het stadsmicroklimaat. Deze verhoogde uitdrogende kracht van de lucht belast de stadsvegetatie extra, met name in perioden van (te) geringe hoeveelheden opneembaar bodemvocht. De waarneembare trend is dat langdurige perioden zonder noemenswaardige natuurlijke neerslag toenemen in het groeiseizoen van houtige gewassen.

Als gevolg daarvan hebben steeds meer toegepaste stadsbomen problemen om vitaal te groeien. Dit geldt ook voor boomsoorten die algemeen geschikt werden geacht voor droge en zeer droge standplaatsen. Ze blijken steeds minder bestendig voor het huidige en verwachte toekomstige binnenstedelijke klimaat.

Dit leidt onder meer tot slechte groei (=koolstofvastlegging), blad- en schorsverbranding, verhoogde vatbaarheid voor ziekten en plagen. En daardoor tot slechte 'prestaties' in het algemeen. Hierdoor kan de stadsboom zijn potentiële ecosysteemdiensten, zoals het bieden van schaduw en verkoeling door transpiratie, waterretentie tijdens stortbuien, fijnstof afvang, etc., minder goed of niet leveren.

Deze en andere veranderende milieufactoren, zoals verzilting en klimaatzoneverschuivingen, vormen de aanleiding voor CSI Trees: klimaatbomen met toekomst.De timelapse laat de verschuivingen winterhardheidszones in Europa tussen 1980 en 2020 zien.

 Wij willen met een toekomstgerichte benadering het onderzoek aan straatbomen een impuls geven 

Leon Smet, brancheorganisatie Anthos

Doel

De komende twee jaar legt het CSI Trees project de basis voor een nieuwe systematiek voor het zoeken naar klimaat adaptieve stadsbomen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om steden in de toekomst te kunnen voorzien van boomsoorten waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat deze bestand zijn tegen de toenemende abiotische stressfactoren, als gevolg van klimaatsverandering. Een fysiologische en morfologische onderbouwing van de stressbestendigheid vindt plaats door het huidig en toekomstig boombestand te fenotyperen op specifieke stress, zoals droogtestress. Dit fenotyperen betekent dat onder gecontroleerde kascondities de fysiologische stress-respons wordt geregistreerd met moderne camerabeelden. De verzamelde data wordt vervolgens geanalyseerd en geclassificeerd. Hieruit ontstaan diverse ‘ideaaltypen’ bomen voor verschillende typen standplaatsen. De bestaande ervaringskennis uit de praktijk kan daarna worden verbonden aan empirisch verkregen inzichten.

Bekijk de timelapse:

De timelapse laat de verschuivingen winterhardheidszones in Europa tussen 1980 en 2020 zien.